تعویض روغن موتور برق راتو: نوع روغن، زمان تعویض و آموزش قدم‌به‌قدم

تعویض روغن موتور برق راتو ساده‌ترین و مهم‌ترین سرویسی است که خودتان می‌توانید انجام دهید. موتورهای راتو مثل بیشتر موتورهای برق بنزینی کوچک، چهارزمانه و هواخنک‌اند و روغن در آن‌ها هم روان‌کاری می‌کند و هم بخشی از گرما را می‌برد. روغن کهنه یا کم، اولین دلیل فرسودگی زودهنگام این موتورهاست. در این آموزش می‌گوییم چه روغنی بریزید، کی عوضش کنید و مراحل تعویض را چطور بدون ریخت‌وپاش انجام دهید. عدد دقیق حجم روغن و رده‌ی آن را دفترچه‌ی مدل شما می‌گوید؛ هر جا عدد ثابتی برای همه‌ی مدل‌ها وجود ندارد، صریح می‌گوییم «بسته به مدل».

روغن موتور برق راتو چه مشخصاتی باید داشته باشد؟

موتور برق بنزینی چهارزمانه روغن موتور چهارزمانه می‌خواهد، نه روغن دوزمانه که با بنزین مخلوط می‌شود. برای انتخاب درست، دو مشخصه را روی ظرف روغن بخوانید:

• رده‌ی کیفیت API: سازندگان موتورهای کوچک معمولاً رده‌ی SJ یا بالاتر (مثل SL، SM یا SN) را برای موتورهای بنزینی چهارزمانه توصیه می‌کنند. رده‌ی بالاتر یعنی استاندارد جدیدتر و حفاظت بهتر.
• گرانروی (ویسکوزیته): عددی مثل 10W-30 یا 15W-40. عدد اول رفتار روغن در سرما را نشان می‌دهد و عدد دوم غلظتش در دمای کار. انتخاب آن به دمای هوای منطقه‌ی شما بستگی دارد.

برای مقایسه، دفترچه‌ی موتورهای کوچک هوندا سری GX، که مرجع رایجی در موتورهای هم‌خانواده است، روغن SAE 10W-30 با رده‌ی API SJ یا بالاتر را برای استفاده‌ی عمومی پیشنهاد می‌کند. این عدد مرجع کلی است؛ رده‌ی دقیق موتور راتو شما را از دفترچه یا برچسب دستگاه بخوانید.

از روغن خودروی دیزلی سنگین یا روغن‌های بی‌نام و نشان استفاده نکنید. روغن دوزمانه را هم هرگز داخل کارتر نریزید.

زمان تعویض روغن موتور برق راتو

تعویض روغن دو مرحله دارد: تعویض اول بعد از آب‌بندی و تعویض‌های دوره‌ای. موتور نو در ساعت‌های اول کار ذرات فلزی ریز تولید می‌کند که در روغن معلق می‌مانند. به همین دلیل اولین تعویض باید زودتر از بقیه انجام شود.

1. اولین تعویض: پس از دوره‌ی آب‌بندی کوتاهی که دفترچه مشخص کرده است. در موتورهای کوچک این فاصله معمولاً چند ساعت تا چند ده ساعت اول کار است؛ عدد دقیق بسته به مدل است.
2. تعویض‌های بعدی: بر اساس ساعت کار یا مدت زمان، هر کدام زودتر برسد. اگر دستگاه کم کار می‌کند، روغن را دست‌کم سالی یک بار عوض کنید چون روغن در کارتر هم کهنه می‌شود.
3. شرایط سخت: در محیط خاکی، هوای خیلی گرم یا کار با بار سنگین، فاصله‌ی تعویض را کوتاه‌تر کنید.

یک ساعت‌شمار ساده یا یادداشت ساعت کار، کمک بزرگی است. بسیاری از خاموشی‌ها چند ساعته‌اند و جمع ساعت کار در یک تابستان بیشتر از آن است که حدس می‌زنید.

ابزار و وسایل لازم

پیش از شروع این‌ها را آماده کنید:

• ☐ روغن مناسب به مقدار کافی (حجم کارتر بسته به مدل است؛ از دفترچه بخوانید)
• ☐ ظرف تخلیه با گنجایش کافی
• ☐ آچار مناسب پیچ تخلیه (اگر مدل شما پیچ تخلیه دارد)
• ☐ قیف تمیز
• ☐ دستمال و دستکش
• ☐ مقوا یا سینی زیر دستگاه برای جلوگیری از ریختن روغن

آموزش تعویض روغن موتور برق راتو قدم‌به‌قدم

این مراحل برای بیشتر موتور برق‌های بنزینی کوچک یکسان است. اگر دفترچه‌ی راتو شما ترتیب دیگری گفته، دفترچه مقدم است.

1. موتور را کمی گرم کنید. دو سه دقیقه روشنش کنید تا روغن رقیق شود و راحت‌تر تخلیه شود، بعد خاموشش کنید. صبر کنید تا اگزوز و بدنه آن‌قدر داغ نباشند که دستتان را بسوزانند.
2. دستگاه را صاف بگذارید. روی زمین صاف، با سینی یا مقوا زیر محل تخلیه.
3. درپوش روغن را باز کنید. با باز کردن درپوش بالایی، هوا وارد می‌شود و روغن راحت‌تر بیرون می‌آید.
4. روغن را تخلیه کنید. اگر مدل شما پیچ تخلیه دارد، آن را باز کنید. در مدل‌های بدون پیچ تخلیه، دستگاه را با احتیاط به سمت دهانه‌ی روغن کج کنید؛ طرف کاربراتور و فیلتر هوا باید بالا بماند تا روغن یا بنزین به آن‌ها نریزد.
5. صبر کنید تا کامل تخلیه شود. چند دقیقه وقت بگذارید تا قطره‌های آخر هم بیرون بیایند.
6. پیچ تخلیه را ببندید. واشر آن را بازدید کنید و اگر خراب است عوضش کنید. پیچ را محکم ولی بدون زور زیاد ببندید.
7. روغن تازه بریزید. با قیف و آرام بریزید و چند بار با گیج کنترل کنید تا به سطح مشخص برسد. بیش از حد پر نکنید.
8. درپوش را ببندید و نشتی را بررسی کنید. روغن ریخته‌شده را پاک کنید، دستگاه را چند دقیقه روشن کنید و دور پیچ تخلیه را نگاه کنید.
9. دوباره سطح را بسنجید. بعد از خاموش کردن و چند دقیقه صبر، سطح روغن را دوباره ببینید و در صورت نیاز کمی اضافه کنید.

هشدار: روغن سوخته را در فاضلاب، جوی یا خاک خالی نکنید. آن را در ظرف دربسته به تعویض‌روغنی یا مرکز جمع‌آوری روغن مستعمل تحویل دهید. یک لیتر روغن سوخته می‌تواند حجم زیادی از آب را آلوده کند.

اشتباه‌های رایج در تعویض روغن

• پر کردن بیش از حد: روغن اضافه کف می‌کند، فشار کارتر را بالا می‌برد و ممکن است از فیلتر هوا بیرون بزند.
• خواندن گیج روی سطح کج: عدد اشتباه نشان می‌دهد.
• تخلیه با موتور خیلی داغ: خطر سوختگی دارد.
• کج کردن دستگاه به سمت کاربراتور: بنزین و روغن وارد فیلتر هوا می‌شود و روشن شدن را سخت می‌کند.
• مخلوط کردن دو نوع روغن متفاوت بدون نیاز.
• عقب انداختن اولین تعویض بعد از آب‌بندی.

سناریوی نمونه: برنامه‌ی تعویض یک خانواده

این مثال فرضی است و اعدادش فقط برای نشان دادن روش‌اند. خانواده‌ای در تابستان روزی حدود دو ساعت خاموشی دارد و موتور برق راتو را روشن می‌کند. اگر تابستان را حدود نود روز بگیریم، جمع ساعت کار نزدیک صد و هشتاد ساعت می‌شود. اگر دفترچه‌ی دستگاه فاصله‌ی تعویض را مثلاً هر پنجاه ساعت گفته باشد، این خانواده در یک تابستان باید سه تا چهار بار روغن را عوض کند، نه یک بار. همین حساب ساده نشان می‌دهد چرا یادداشت ساعت کار مهم است.

نشانه‌هایی که می‌گویند روغن باید عوض شود

گاهی پیش از رسیدن به ساعت تعیین‌شده هم روغن نیاز به تعویض دارد. این نشانه‌ها را جدی بگیرید:

1. رنگ روغن روی گیج خیلی تیره یا سیاه شده است.
2. روغن شیری‌رنگ یا کف‌دار است؛ نشانه‌ی ورود آب یا رطوبت.
3. بوی سوختگی یا بنزین از روغن می‌آید.
4. سطح روغن مدام کم می‌شود؛ ممکن است موتور روغن‌سوزی داشته باشد و نیاز به بازدید دارد.
5. چراغ یا سنسور روغن مدام موتور را خاموش می‌کند.

اگر روغن مدام کم می‌شود یا شیری است، فقط تعویض روغن کافی نیست و باید علت را تعمیرکار بررسی کند. برای مشاوره با شماره‌ی ‎۰۲۱-۹۱۰۹ ۷۱۸۶ تماس بگیرید.

سرویس‌های همراه با تعویض روغن

وقتی سراغ روغن می‌روید، چند سرویس کوچک دیگر را هم انجام دهید تا موتور کامل سرحال بماند:

• فیلتر هوا را باز کنید و با فوت باد یا شست‌وشوی مناسب جنسش تمیز کنید؛ اگر پاره است عوضش کنید.
• شمع را بازدید کنید؛ دوده یا خوردگی زیاد یعنی وقت تعویض است.
• پره‌های خنک‌کاری سیلندر را از خاک و برگ پاک کنید تا موتور داغ نکند.
• پیچ‌ها و پایه‌های لاستیکی را بازدید کنید.

این سرویس‌ها برای همه‌ی مدل‌های راتو، از موتور برق راتو 3000 تا مدل‌های بزرگ‌تر، یکسان‌اند. برای قطعه‌ی مصرفی هم می‌توانید از ولفو استعلام بگیرید.

روغن موتور برق راتو در مدل‌های سایلنت و اینورتر

در مدل‌های سایلنت و اینورتر، موتور داخل کاور بسته است و دسترسی به دهانه‌ی روغن و پیچ تخلیه از دریچه‌ی سرویس انجام می‌شود. معمولاً یک درپوش جانبی دارد که با یک یا دو پیچ باز می‌شود. اصول تعویض همان است، فقط فضا تنگ‌تر است و استفاده از قیف با لوله‌ی بلند کار را تمیزتر می‌کند. در بعضی مدل‌های کوچک اینورتر، پیچ تخلیه وجود ندارد و روغن از همان دهانه‌ی پرکردن با کج کردن دستگاه تخلیه می‌شود. مدل‌های کم‌صدای این برند را در موتور برق سایلنت و مدل‌های برق پایدار را در موتور برق اینورتر ببینید.

روغن معدنی یا سنتتیک؟

روغن‌های موتور در سه گروه کلی عرضه می‌شوند: معدنی، نیمه‌سنتتیک و سنتتیک. روغن معدنی ارزان‌تر است و اگر رده و گرانروی‌اش درست باشد، برای موتور برق‌های کوچک کاملاً کافی است. روغن سنتتیک در دماهای خیلی بالا و خیلی پایین پایداری بیشتری دارد و دیرتر اکسید می‌شود، ولی معنی‌اش این نیست که می‌توانید فاصله‌ی تعویض را چند برابر کنید. موتورهای کوچک هواخنک داغ کار می‌کنند و روغنشان زودتر از خودرو فرسوده می‌شود. اگر روغن سنتتیک می‌خرید، همچنان برنامه‌ی تعویضی را که دفترچه گفته رعایت کنید. نکته‌ی مهم‌تر از نوع روغن، ثبات است: یک نوع روغن مناسب را انتخاب کنید و در هر تعویض همان را بریزید. مخلوط کردن روغن‌های مختلف معمولاً خطر جدی ندارد، ولی بهتر است فقط در شرایط اضطراری و برای رساندن سطح به گیج باشد.

نگهداری روغن هنگام انبار کردن دستگاه

اگر موتور برق را برای چند ماه کنار می‌گذارید، پیش از انبار کردن روغن را عوض کنید. روغن کارکرده اسیدها و ذرات احتراق دارد که در طول ماه‌ها بی‌کاری به سطوح داخلی موتور آسیب می‌زنند. بعد از تعویض، چند دقیقه دستگاه را روشن کنید تا روغن تازه به همه‌جا برسد. بعد شیر سوخت را ببندید و بگذارید موتور تا خالی شدن کاربراتور کار کند. دستگاه را در جای خشک و سرپوشیده با تهویه‌ی مناسب نگه دارید و رویش پوشش پارچه‌ای بکشید، نه پلاستیک کاملاً بسته که رطوبت را حبس کند. هنگام راه اندازی دوباره، پیش از روشن کردن سطح و رنگ روغن را نگاه کنید؛ اگر شیری یا کف‌دار شده بود، رطوبت وارد کارتر شده و باید دوباره عوضش کنید. این برنامه برای هر موتور برق خانگی که فقط در فصل خاموشی استفاده می‌شود ضروری است. در کارگاه‌ها و باغ‌هایی که دستگاه هر روز کار می‌کند، مثل مدل‌های موتور برق دیزلی، برنامه‌ی تعویض بر اساس ساعت کار مهم‌تر از فصل است.

سؤالات متداول

بهترین روغن موتور برق راتو چیست؟

روغن موتور چهارزمانه بنزینی با رده‌ی API و گرانروی‌ای که دفترچه‌ی مدل شما گفته است. برای موتورهای کوچک هم‌خانواده رده‌ی 10W-30 با کیفیت SJ یا بالاتر رایج است.

موتور برق راتو چقدر روغن می‌خورد؟

حجم روغن کارتر بسته به مدل و حجم موتور فرق می‌کند. عدد دقیق را از دفترچه یا برگه‌ی مشخصات بخوانید و هنگام پر کردن، معیار نهایی را گیج روغن بگذارید.

اولین تعویض روغن موتور برق راتو کی است؟

پس از دوره‌ی آب‌بندی کوتاهی که دفترچه مشخص کرده است. این تعویض از تعویض‌های بعدی زودتر است چون ذرات آب‌بندی در روغن جمع شده‌اند.

می‌توانم روغن خودرو در موتور برق بریزم؟

روغن موتور بنزینی چهارزمانه با رده و گرانروی مناسب قابل استفاده است. روغن مخصوص دیزل سنگین یا روغن دوزمانه را استفاده نکنید.

اگر روغن را بیش از حد بریزم چه می‌شود؟

روغن اضافه کف می‌کند، فشار کارتر بالا می‌رود و ممکن است دود و نشتی ایجاد شود. مقدار اضافه را تخلیه کنید تا سطح به خط گیج برسد.

چرا موتور برق راتو با وجود روغن خاموش می‌شود؟

اگر دستگاه روی سطح کج باشد، سنسور روغن ممکن است اشتباه عمل کند. دستگاه را صاف بگذارید؛ اگر مشکل ماند، سنسور یا سطح واقعی روغن را تعمیرکار بررسی کند.

جمع‌بندی

تعویض روغن موتور برق راتو کاری نیم‌ساعته است که عمر موتور را چند برابر می‌کند: روغن چهارزمانه با رده‌ی درست بخرید، اولین تعویض را بعد از آب‌بندی جدی بگیرید، ساعت کار را یادداشت کنید و روغن سوخته را درست تحویل دهید. برای دیدن مدل‌ها و قطعات موتور برق راتو به ولفو سر بزنید یا با ‎۰۹۱۰ ۲۱۵ ۵۵۲۸ تماس بگیرید. اگر دنبال مدل دیگری هستید، فهرست کامل موتور برق را ببینید.

منابع

• Honda Engines: Owner's Manuals (GX series oil recommendation)
• API: Engine Oil Categories
• EPA: Managing, Reusing and Recycling Used Oil