صدای موتور برق سایلنت چقدر است؟ معنی دسی‌بل، مقایسه‌ی مدل‌ها و راه‌های کم کردن صدا

صدای موتور برق سایلنت معمولاً به‌طور محسوسی کمتر از مدل‌های روباز است، ولی «سایلنت» به معنی بی‌صدا نیست. موتور احتراقی همیشه صدا دارد؛ کاور عایق و اگزوز بهتر فقط آن را کم می‌کنند. خیلی از خریداران با دیدن یک عدد دسی‌بل روی جعبه تصمیم می‌گیرند و بعد از نصب متوجه می‌شوند صدای واقعی با انتظارشان فرق دارد. دلیلش این است که عدد دسی‌بل بدون فاصله‌ی اندازه‌گیری و شرایط بار، معنای کاملی ندارد. در این راهنما توضیح می‌دهیم دسی‌بل یعنی چه، فاصله و بار چطور صدا را تغییر می‌دهند، سایلنت و اینورتر چه فرقی دارند و چطور صدای دستگاه را در خانه کمتر کنید.

صدای موتور برق سایلنت را با چه واحدی می‌سنجند؟

صدا را با دسی‌بل (dB) و معمولاً با وزن‌دهی A، یعنی dB(A)، می‌سنجند؛ وزن‌دهی‌ای که حساسیت گوش انسان به فرکانس‌های مختلف را در نظر می‌گیرد. مقیاس دسی‌بل لگاریتمی است و همین باعث می‌شود عددها گمراه‌کننده به نظر برسند:

• هر ۱۰ دسی‌بل افزایش، در گوش انسان تقریباً دو برابر بلندتر شنیده می‌شود.
• هر ۳ دسی‌بل افزایش یعنی دو برابر شدن انرژی صوتی، هرچند در گوش تفاوت کمتری حس می‌شود.
• پس دستگاهی که ۶۰ دسی‌بل اعلام کرده، در عمل حدود نصف دستگاه ۷۰ دسی‌بلی بلند شنیده می‌شود.

برای مقایسه، گفت‌وگوی معمولی دو نفر در فاصله‌ی حدود یک متر معمولاً در حدود ۶۰ دسی‌بل است. این مرجع کمک می‌کند عدد برگه‌ی فنی را بهتر تصور کنید.

فاصله؛ عددی که روی جعبه گم می‌شود

شدت صدا با دور شدن از منبع کم می‌شود. در فضای باز و برای منبعی کوچک، هر بار که فاصله دو برابر شود، تراز صدا حدود ۶ دسی‌بل کم می‌شود. یعنی عددی که در یک متری دستگاه اندازه گرفته شده، در دو متری حدود ۶ دسی‌بل و در چهار متری حدود ۱۲ دسی‌بل کمتر است. به همین دلیل سازنده‌ها فاصله‌ی اندازه‌گیری را کنار عدد صدا می‌نویسند؛ رایج‌ترین فاصله‌ها یک متر و هفت متر است.

این قاعده برای فضای باز است. دیوارها، کف بتنی و گوشه‌ها صدا را منعکس می‌کنند و کاهش را کمتر می‌کنند. نتیجه‌ی عملی: دو دستگاه را فقط وقتی مقایسه کنید که عدد صدایشان در فاصله‌ی یکسان اندازه گرفته شده باشد. دستگاهی که «۶۵ دسی‌بل در ۷ متر» اعلام کرده، از دستگاهی که «۷۰ دسی‌بل در ۱ متر» اعلام کرده، بلندتر است.

بار؛ عامل دوم تغییر صدا

صدای موتور برق به بار هم بستگی دارد. در مدل‌های معمولی و سایلنت که با دور ثابت کار می‌کنند، با افزایش بار صدای احتراق و اگزوز بیشتر می‌شود، هرچند دور موتور ثابت است. در مدل‌های اینورتر، موتور در بار کم آرام‌تر می‌چرخد و صدا به‌طور محسوسی کم می‌شود؛ با افزایش بار، دور و صدا بالا می‌روند. سازنده‌ها گاهی عدد صدا را در بار کم یا یک‌چهارم بار اعلام می‌کنند که از صدای واقعی در بار کامل کمتر است. پیش از مقایسه بپرسید عدد در چه باری اندازه گرفته شده است.

یک نکته‌ی دیگر هم هست: صدای حس‌شده فقط به تراز دسی‌بل بستگی ندارد. صدای زیر و تیز، یا صدایی که مدام کم و زیاد می‌شود، آزاردهنده‌تر از صدای یکنواخت و بم با همان تراز است. موتور برقی که بار متغیر دارد و مرتب دورش بالا و پایین می‌رود، ممکن است با وجود عدد پایین‌تر، در شب بیشتر به چشم بیاید. اگر امکانش هست، پیش از خرید صدای دستگاه را در حال کار، از فاصله‌ای مشابه محل نصب واقعی، بشنوید. این آزمایش ساده از هر عددی روی کاغذ گویاتر است.

سناریوی نمونه: مقایسه‌ی دو برگه‌ی فنی

این مثال فرضی است. برگه‌ی فنی دستگاه اول عدد ۶۶ دسی‌بل در ۷ متر و نیم‌بار را نشان می‌دهد. برگه‌ی دستگاه دوم ۷۲ دسی‌بل در ۱ متر و بار کامل را اعلام کرده است. در نگاه اول دستگاه اول ۶ دسی‌بل بلندتر از دومی به نظر نمی‌رسد؛ ولی اگر عدد دستگاه دوم را با قاعده‌ی فاصله به ۷ متر برسانیم، حدود ۱۷ دسی‌بل کم می‌شود و به حدود ۵۵ دسی‌بل می‌رسد. یعنی در شرایط یکسان، دستگاه دوم احتمالاً آرام‌تر است، هرچند عدد روی کاغذش بزرگ‌تر بود. این محاسبه تقریبی است و برای دقیق‌تر کردنش باید شرایط اندازه‌گیری هر دو یکسان باشد.

سایلنت، اینورتر یا هر دو؟

این سه نوع بدنه از نظر صدا با هم فرق دارند:

1. روباز: موتور و ژنراتور روی شاسی لوله‌ای باز نصب شده‌اند. ارزان‌تر و خنک‌تر است، ولی بیشترین صدا را دارد. برای کارگاه و زمین باز مناسب است.
2. سایلنت: دستگاه داخل کاور بسته با عایق صوتی و اگزوز بهتر قرار دارد. صدا محسوس کمتر است و برای حیاط خانه و نزدیک همسایه مناسب‌تر است.
3. اینورتر: بیشتر مدل‌های اینورتر کاور بسته هم دارند و علاوه بر آن، دور موتور را با بار تنظیم می‌کنند؛ در بار کم آرام‌ترین گزینه‌اند و برق پایدارتری هم می‌دهند.

اگر صدا اولویت اول شماست، مدل‌های موتور برق بی صدا و موتور برق اینورتر را کنار هم مقایسه کنید.

هشدار: برای کم کردن صدا، هرگز موتور برق را داخل اتاق، انباری، زیرزمین یا جعبه‌ی بسته نگذارید. دود اگزوز مونوکسید کربن دارد که بی‌بو و کشنده است و موتور خفه‌شده هم داغ می‌کند.

صدای موتور دیزلی در برابر بنزینی

موتورهای دیزلی معمولاً پرصداتر از موتورهای بنزینی هم‌توان‌اند. احتراق دیزل با تراکم بالا انجام می‌شود و ضربه‌ی احتراق شدیدتری دارد؛ صدای تق‌تق مشخص دیزل از همین‌جا می‌آید. قطعات موتور دیزلی سنگین‌ترند و لرزش بیشتری هم منتقل می‌کنند. به همین دلیل یک موتور برق دیزلی روباز برای حیاط خانه انتخاب مناسبی نیست، ولی مدل‌های سایلنت دیزلی با کاور عایق، صدا را به محدوده‌ای قابل قبول برای بسیاری از کاربردها می‌رسانند. در مقابل، صدای دیزل در دور پایین‌تری است و بعضی‌ها آن را کمتر آزاردهنده از صدای تیز موتور بنزینی می‌دانند؛ ولی عدد دسی‌بل، نه برداشت شخصی، معیار مقایسه است. در توان‌های بالاتر، دیزل ژنراتور های بزرگ آب‌خنک اغلب در کانوپی صوتی عرضه می‌شوند و صدایشان با طراحی کانوپی و محل نصب کنترل می‌شود. اگر بین دیزل و بنزینی برای خانه مردد هستید، ساعت کار روزانه را هم در نظر بگیرید: برای خاموشی‌های کوتاه، بنزینی سایلنت یا اینورتر هم کم‌صداتر است و هم اقتصادی‌تر.

چه سطح صدایی برای خانه قابل قبول است؟

سازمان جهانی بهداشت در راهنمای صدای محیطی، برای فضای باز مناطق مسکونی در روز ترازی در حدود ۵۵ دسی‌بل را مرزی می‌داند که بالاتر از آن آزار جدی شروع می‌شود و برای شب، بیرون پنجره‌ی اتاق خواب، ترازی در حدود ۴۵ دسی‌بل را توصیه می‌کند. این عددها راهنمای کلی‌اند، نه قانون نصب موتور برق، ولی نشان می‌دهند چرا موتور برقی که شب نزدیک پنجره‌ی همسایه کار می‌کند، دردسر می‌سازد. هدف عملی شما این است که صدای دستگاه، در محل پنجره‌ی نزدیک‌ترین اتاق خواب، تا حد ممکن به این محدوده نزدیک شود؛ و برای این کار، فاصله و جای نصب به اندازه‌ی نوع دستگاه مهم‌اند.

راه‌های کم کردن صدای موتور برق در خانه

این کارها بدون خطر برای دستگاه، صدای حس‌شده را کم می‌کنند:

• ☐ دستگاه را تا جای ممکن دور از پنجره‌ی اتاق خواب خودتان و همسایه بگذارید؛ دو برابر کردن فاصله حدود ۶ دسی‌بل کم می‌کند.
• ☐ اگزوز را رو به فضای باز و دور از دیوارها و پنجره‌ها بچرخانید.
• ☐ دستگاه را روی زمین صاف و سفت با پایه‌ی لاستیکی بگذارید تا لرزش به کف منتقل نشود.
• ☐ از گوشه‌ها و کنار دیوارهای بتنی که صدا را منعکس می‌کنند فاصله بگیرید.
• ☐ یک مانع صوتی باز (مثلاً دیوارک یا پنل جاذب) بین دستگاه و خانه بگذارید، با فاصله و بدون بستن اطراف دستگاه.
• ☐ در مدل اینورتر، حالت صرفه‌جویی را وقتی بار کم است روشن نگه دارید.
• ☐ بار را متناسب نگه دارید؛ دستگاهی که نزدیک حداکثر توان کار می‌کند، پرصداتر است.

نگهداری و صدا

صدای دستگاه با گذشت زمان می‌تواند بیشتر شود. پایه‌های لاستیکی فرسوده لرزش را منتقل می‌کنند، پیچ‌های شل‌شده صدای تق‌تق می‌سازند، عایق داخلی کاور سایلنت ممکن است پاره یا جابه‌جا شود و اگزوز سوراخ‌شده صدا را بالا می‌برد. فیلتر هوای کثیف و شمع فرسوده هم احتراق را ناصاف می‌کنند. در هر سرویس دوره‌ای، پایه‌ها، پیچ‌ها، عایق کاور و اگزوز را بازدید کنید. اگر صدای دستگاه ناگهان تغییر کرد، آن را خاموش کنید و علت را پیدا کنید؛ صدای غیرعادی گاهی نشانه‌ی ایراد مکانیکی است. برای بررسی، کارشناسان ولفو با شماره‌ی ‎۰۲۱-۹۱۰۹ ۷۱۸۶ راهنمایی‌تان می‌کنند.

انتخاب دستگاه کم‌صدا برای خانه

برای خانه، به‌خصوص آپارتمان و حیاط‌های کوچک، این ترتیب انتخاب را پیشنهاد می‌کنیم: اول توان را بر اساس فهرست وسایلتان حساب کنید، بعد بین مدل‌های سایلنت و اینورتر با آن توان، عدد صدا را در فاصله و بار یکسان مقایسه کنید، و در آخر جای نصب را طوری انتخاب کنید که بیشترین فاصله از پنجره‌ها را داشته باشد. فهرست موتور برق خانگی بی صدا برای همین کاربرد چیده شده است. اگر به دستگاه کوچک برای سفر یا مصرف سبک نیاز دارید، موتور برق کوچک بی صدا گزینه‌های سبک‌تر را دارد.

ایمنی شنوایی

اگر ساعت‌ها نزدیک موتور برق کار می‌کنید، مثلاً در کارگاه، به شنوایی خودتان هم فکر کنید. مؤسسه‌ی ملی ایمنی و بهداشت شغلی آمریکا (NIOSH) حد مواجهه‌ی توصیه‌شده را ۸۵ دسی‌بل برای هشت ساعت می‌داند و با هر ۳ دسی‌بل افزایش، زمان مجاز نصف می‌شود. موتور برق‌های روباز در فاصله‌ی نزدیک می‌توانند به این محدوده برسند. در این شرایط از محافظ گوش استفاده کنید یا فاصله‌تان را از دستگاه بیشتر کنید.

سؤالات متداول

صدای موتور برق سایلنت چند دسی‌بل است؟

بسته به مدل، توان، بار و فاصله‌ی اندازه‌گیری فرق می‌کند. عدد برگه‌ی فنی را همیشه همراه فاصله و بار اندازه‌گیری‌اش بخوانید و مدل‌ها را در شرایط یکسان مقایسه کنید.

موتور برق سایلنت واقعاً بی‌صداست؟

نه. سایلنت یعنی صدای کمتر از مدل روباز، نه بی‌صدا. موتور احتراقی همیشه صدا دارد؛ کاور و اگزوز بهتر آن را کم می‌کنند.

سایلنت آرام‌تر است یا اینورتر؟

در بار کم، مدل اینورتر معمولاً آرام‌تر است چون دور موتور را کم می‌کند. در بار کامل، تفاوت کمتر می‌شود و کیفیت کاور و اگزوز تعیین‌کننده است.

چرا صدای موتور برق من بیشتر شده است؟

پایه‌های لاستیکی فرسوده، پیچ شل، عایق پاره‌ی کاور، اگزوز آسیب‌دیده یا احتراق ناصاف به خاطر فیلتر و شمع کثیف از علت‌های رایج‌اند.

می‌شود موتور برق را برای کم کردن صدا داخل جعبه گذاشت؟

نه در جعبه‌ی بسته. خطر جمع شدن مونوکسید کربن و داغ کردن موتور جدی است. مانع صوتی باز با فاصله از دستگاه، راه ایمن‌تری است.

فاصله‌ی مناسب موتور برق از پنجره چقدر است؟

هر چه بیشتر بهتر؛ دو برابر کردن فاصله حدود ۶ دسی‌بل از صدا کم می‌کند. دستگاه را دور از پنجره‌ها و دریچه‌های هوا و با اگزوز رو به فضای باز بگذارید.

جمع‌بندی

صدای موتور برق سایلنت را با سه عدد بسنجید: تراز دسی‌بل، فاصله‌ی اندازه‌گیری و بار. هر ۱۰ دسی‌بل تقریباً دو برابر تفاوت در بلندی است و دو برابر کردن فاصله حدود ۶ دسی‌بل کم می‌کند. مدل سایلنت یا اینورتر با توان کافی انتخاب کنید، جای نصب را دور از پنجره‌ها بگذارید و نگهداری را جدی بگیرید. برای مشاوره در انتخاب مدل کم‌صدا از میان موتور برق های ولفو، با ‎۰۹۱۰ ۲۱۵ ۵۵۲۸ تماس بگیرید.

منابع

• WHO: Guidelines for Community Noise
• CDC/NIOSH: Noise and Occupational Hearing Loss
• CPSC: Portable Generator Safety